Oorlog in Zuid-Ossetië (2008)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
De oorlog in Zuid-Ossetië (2008) begon in augustus 2008 na voortdurende schermutselingen in de regio. Op 7 augustus trokken Georgische troepen Zuid-Ossetië binnen bij de stad Tsinvali, de hoofdstad van een regio die zich wil afscheiden van Georgië en zich Republiek Zuid-Ossetië noemt.[16]
Op 8 augustus verplaatste Rusland troepen over de grens en trok met tanks en artillerie naar Tsinvali ter bescherming van Osseten met de Russische nationaliteit.[17] Na het gebied te hebben heroverd, trokken Russische troepen verder Georgië binnen, tot voorbij de stad Gori. Rusland legde verder Georgië een gedeeltelijke scheepsblokkade op. EU-voorzitter Sarkozy bemiddelde 12 augustus een bestand tussen Georgië en Rusland. Dit bestand werd op 8 september nader uitgewerkt.
Op 12 augustus werd afgesproken dat de Russische troepen zich terug zouden trekken uit de bezette gebieden, maar ook dat Rusland een veiligheidszone mag aanhouden. Op die zelfde dag werd een staakt het vuren van kracht. Bij de nadere uitwerking van 8 september werd afgesproken dat vanaf 1 oktober EU waarnemers in de bufferzone actief worden en dat Rusland zich uiterlijk 10 oktober uit deze bufferzones terugtrekt. Deze oorlog is ook wel de "Georgische crisis" en de "Vijfdaagse Oorlog" genoemd [18] [19].
[bewerk] Achtergrond
De Osseten zijn een Iraans volk dat oorspronkelijk bij de rivier de Don leefde en later het koninkrijk Alanië hadden in het huidige Noord-Ossetië. Ze trokken in de dertiende eeuw ook over de Kaukasus nadat ze van hun thuisland waren verdreven door de Mongolen. In de middeleeuwen woonde in het gebied de Georgische adellijke familie Matsjabelli, die een zekere mate van autonomie genoot in het Georgische rijk Kartlië. De Georgiërs vernoemden het gebied naar deze familie door de naam Samatsjablo te gebruiken. Deze naam maakte ten tijde van de regering van Zviad Gamsachoerdia een heropleving door als de onofficiële Georgische naam voor het gebied. Later werd echter officieel het minder beladen begrip district Tsinvali geïntroduceerd voor het hele gebied.
Zowel Noord- als Zuid-Ossetië werden, met geheel Georgië inbegrepen, in 1801 geannexeerd door het Russische Rijk. Na de Eerste Wereldoorlog en de Oktoberrevolutie riepen Georgië, Armenië en Azerbeidzjan gezamenlijk de onafhankelijkheid uit van de Trans-Kaukasische Federatieve Republiek, waardoor Noord- en Zuid-Ossetië in twee verschillende landen kwamen te liggen. De Trans-Kaukasische Republiek viel al snel uit elkaar en Zuid-Ossetië werd een onderdeel van de Democratische Republiek Georgië. In 1922 werd Georgië door het Rode Leger binnengevallen en werd het een onderdeel van de Sovjet-Unie. Stalin maakte de grens tussen beide Ossetiës formeel door een Noord-Ossetische ASSR bij de Russische SFSR te voegen en een Zuid-Ossetische Autonome Oblast bij de Georgische SSR. Na de onafhankelijkheid van Georgië in 1991 brak er al snel oorlog uit tussen Georgië en Zuid-Ossetië dat grotere autonomie eiste.
Zuid-Ossetië scheidde zich af van Georgië gedurende deze burgeroorlog in 1991-1992. Een vredesmacht bestaande uit 500 Russen, 500 Noord-Osseten (onderdeel van Rusland) en 500 Georgiërs werd ingesteld om de vrede die in 1992 werd gesloten te handhaven. Nadat Micheil Saakasjvili aan de macht kwam met de Rozenrevolutie was het Georgische gezag herstellen over Abchazië en Zuid-Ossetië een van zijn belangrijkste doelen.[20] De meeste inwoners van Zuid-Ossetië verkregen in de jaren vanaf 1991 een Russisch paspoort.[21] Hiermee maakten de Osseten duidelijk dat ze niet als onderdeel van Georgië beschouwd wensen te worden. De reden van de Russische inval werd door Medvedev gegeven als het “beschermen van Russische staatsburgers".[22]
De Westerse bemiddeling in het conflict werd mede gemotiveerd door het strategische belang van Georgië en de regio. Sinds de Rozenrevolutie geldt Georgië als een loyale bondgenoot van het Westen. In de Irakoorlog leverde Georgië na de Verenigde Staten en Groot-Brittannië de meeste troepen. Verder loopt er een oliepijpleiding van de Azerbeidjaanse olievelden bij de Kaspische Zee door Georgië (om Rusland heen), die van vitaal belang is voor de Europese energievoorziening. Deze olievelden herbergen de op twee na grootste oliereserves ter wereld, en de pijpleiding kan één miljoen vaten olie per dag transporteren, ruim 1% van het dagelijkse wereldwijde verbruik. Georgië vormt zo een belangrijke corridor.[23]
Volgens Amerikaanse diplomaten is de Koude Oorlog hier door etnische, nationalistische en andere complicaties nooit beëindigd, maar voortgesudderd als "bevroren conflicten" die door onbetekenende aanleidingen tot uitbarsting kunnen komen.[24] [25]
[bewerk] Tijdlijn
[bewerk] 1-7 augustus: Escalatie van de vijandelijkheden
Op 1 augustus braken zware gevechten uit tussen Georgische troepen en Zuid-Ossetische paramilitairen, waarbij zes mensen om het leven kwamen en 21 anderen gewond raakten. Over en weer beschuldigen beide partijen elkaar door te gaan met het gewapende conflict. Op 3 augustus liet de Russische regering een Zuid-Ossetische evacuatie toe, waarop twintig bussen vol vluchtelingen de regio verlieten op de eerste dag.[26]
Sporadische gevechten duurden voort in de dagen daarop. Op 6 augustus verklaarde Georgië dat het een armoured personnel carrier had verloren en dat drie Georgische vredehandhavers gewond waren geraakt.[27][28] Vier mensen werden die nacht gedood en Georgische troepen hernieuwden de beschietingen de daaropvolgende dag. Inwoners van Zuid-Ossetië gingen door met de evacuatie van verschillende gebieden en Georgië stuurde tanks, artillerie en troepen naar de grens.[29] [30] Het Georgische Ministerie van Binnenlandse Zaken verklaarde dat tot 10 Georgische soldaten waren gedood tijdens gevechten tot 7 augustus.[31][32]
Saakasjvili verklaarde dat zich een scherpschuttersoorlog afspeelde tegen de inwoners van de dorpen in de Zuid-Ossetische conflictzone en dat Zuid-Ossetische troepen Georgische dorpen beschoten.[33] Tegen het einde van de dag kondigde hij echter een unilateraal staakt-het-vuren af. Saakasjvili riep op tot besprekingen "in elke vorm"; en herbevestigde het eerder gedane aanbod van volledige autonomie voor Zuid-Ossetië; dat Rusland die oplossing zou moeten garanderen; bood een algemene amnestie aan en pleitte voor internationale tussenkomst om de vijandelijkheden te stoppen.[34]
[bewerk] 7-8 augustus: Georgisch offensief
Na het aanbod van Saakasjvili zouden de aanvallen op Georgische dorpen zijn opgevoerd. Het dorp Avnevi zou naar verluidt bijna volledig zijn verwoest, Tamarasjeni en Prisi zouden zijn beschoten en het politiebureau in Koerta zou met artillerievuur zijn beschoten. Inwoners ontvluchtten de dorpen.[35] Georgië begon daarop een operatie in Zuid-Ossetië onder leiding van Mamoeka Koerasjvili. Koerasjvili verklaarde dat het doel van de operatie het herstellen van de grondwettelijke orde in het gebied was.[16] De operatie zorgde ervoor dat de vluchtelingenstroom naar Rusland groeide.[36][37] Interfax haalde een verklaring van de Zuid-Ossetische leider Eduard Kokojti aan, die zei dat zijn troepen geconfronteerd werden met Georgische troepen in de buitenwijken van de regionale hoofdstad Tsinvali en dat zware gevechten te wachten stonden.[16] Om 00:53 op 8 augustus begonnen Georgische troepen de stad te beschieten, waarbij volgens Russische bronnen ook de route waarlangs de vluchtelingen de stad ontvluchten niet werd gespaard.[38]
Naarmate de dag vorderde verklaarden de Russische media dat ten minste 15 burgers waren gedood in Tsinvali.[31] Om 04:45 kondigde de Georgische Minister voor Reïntegratie Temoeri Jakobasjvili aan dat Tsinvali bijna omsingeld was en dat Georgië tweederden van het Zuid-Ossetisch gebied in handen had.[39]
Volgens de Noord-Ossetische president Tajmoeraz Mamsoerov zouden een aantal Soechoj Su-25-vliegtuigen van de Georgische Luchtmacht een - wat hij beschreef als - humanitaire hulp-konvooi hebben beschoten dat vanuit Vladikavkaz naar het gebied reed.[40] Mamsoerov had het konvooi begeleid en zag de aanval, maar bleef ongedeerd. Eerder had hij aan Interfax verklaard dat honderden gewapende vrijwilligers uit Noord-Ossetië naar Tsinvali waren vertrokken.[41] De Abchazische leider Sergej Bagapsj verklaarde dat vrijwilligers uit Abchazië onderweg waren om de Zuid-Osseten te helpen.[42] Later werd aangekondigd dat een niet nader genoemd aantal Abchazische legereenheden naar de grens van de wapenbeperkingszone tussen Abchazië en Georgië waren getrokken.[43]
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties hield een spoedzitting in New York City en liet een verklaring uitgaan waarin "serieuze bezorgdheid over de escalatie van geweld." werd gegeven.[44] De Hoge commissaris voor de vluchtelingen verklaarde dat 1.100 vluchtelingen in Noord-Ossetië waren aangekomen per bus.[45]
[bewerk] 8 augustus: Russische betrokkenheid
In de morgen van 8 augustus veroordeelde de Russische premier Vladimir Poetin, die in Peking de Olympische Zomerspelen van 2008 bijwoonde, de "agressieve acties" door Georgië en verklaarde dat Rusland werd gedwongen om vergeldingsacties te ondernemen.[46] Tegen 09:30 riep de Russische president Dmitri Medvedev een noodvergadering bijeen van overheidsfunctionarissen om de Russische mogelijkheden met betrekking tot het conflict te bespreken.[47]
Een half uur later verklaarden Georgische bronnen dat drie Russische Su-24-aanvalsvliegtuigen het Georgische luchtruim waren binnengevlogen en twee bommen hadden laten vallen nabij een politiebureau nabij de stad Kareli, die grenst aan Zuid-Ossetië.[48] De bron verklaarde verder dat de nabijgelegen stad Gori een korte Russische luchtaanval had moeten verduren, waarbij geen gewonden waren gevallen.[49] De Russische autoriteiten verwierpen deze beschuldigingen,[17] maar de Britse Daily Telegraph bevestigde de berichten.[50]
Tegen 11:40 mobiliseerde Saakasjvili de Georgische reservisten vanwege wat hij beschreef als "een grootschalige militaire agressie" door Rusland en riep hij Rusland op om te stoppen met het "bombarderen van de Georgische steden".[51] Een Georgische bron verklaarde dat een Russisch gevechtsvliegtuig was neergeschoten, maar het Russisch Ministerie van Defensie ontkende dit en noemde het een "informationele provocatie".[52] Een woordvoerder van de Russische troepen in Zuid-Ossetië verklaarde dat Georgische kogels barakken in Tsinvali hadden geraakt, waarbij twaalf Russische soldaten waren gedood en dertig gewond waren geraakt.[53]
Georgië verklaarde dat ze een drie uur durend staakt-het-vuren hadden aangeboden, startend vanaf 15:00 lokale tijd (11:00 UTC), om burgers de kans te geven de belegerde hoofdstad Tsinvali te verlaten.[54] Echter om 10:29 UTC verklaarde Marat Koelachmetov, de bevelhebber van de Russische troepen in het gebied, dat dit "verdere leugens van de Georgische kant" waren en dat er geen vrije corridor voor de burgers was geopend."[55]
Een kolonne Russische tanks van het 58e Leger vertrok naar Tsinvali om de Russische troepen in het gebied te ondersteunen.[56] Saakasjvili verklaarde dat de Russian kolonne bestond uit 150 tanks, armored personnel carriers en ander legermateriaal. Een nieuwsvideo van 8 augustus toonde Russische T-72-tanks, BMP-2-infanteriegevechtsvoertuigen en 152-mm 2S3-gemechaniseerde houwitsers bewegend in de richting van de conflictzone.[17][57]
Russische media verklaarden dat het Georgische leger zich terugtrok uit Tsinvali en dat Russische Su-24-bommenwerpers en Su-27-gevechtsvliegtuigen het luchtruim boven Tsinvali volledig beheersten.[58][59] Koelachmetov verklaarde dat als gevolg van zware beschietingen Tsinvali bijna volledig was verwoest. Gasleidingen, een ziekenhuis en andere infrastructurele werken waren geraakt. Volgens France Press verklaarde de Nationale Veiligheidsraad van Georgië (middels een verklaring van de secretaris van de raad Aleksandr Lomaia) om 12:00 UTC dat als de berichten over Russische tanks in Zuid-Ossetië bevestigd zouden worden, Georgië de oorlog zou verklaren aan Rusland.[60] Russische tanks reden kort daarop Tsinvali binnen, hetgeen werd bevestigd door CNN,[61] en tegen het vallen van de nacht beheersten Russische en Zuid-Ossetische troepen een groot deel van de stad.[62]
Het Georgische Ministerie van Binnenlandse Zaken verklaarde dat een Russisch gevechtsvliegtuig twee bommen had laten vallen op een militaire basis in Vaziani (nabij Tbilisi).[63] Russische gevechtsvliegtuigen bombardeerden ook een militair vliegveld in Marneoeli (nabij Tbilisi).[64] Ten minste vier mensen werden gedood en vijf raakten gewond bij de luchtaanval op Marneoeli, waarbij onder de doden drie Georgische soldaten waren.[65][66]
Saakasjvili verklaarde aanvankelijk dat Georgië haar 2.000 man sterke troepenmacht uit Irak zou terugtrekken.[67] Het hoofd van de Veiligheidsraad van Georgië Kacha Lomaia maakte later duidelijk dat slechts 1.000 man troepen werden teruggetrokken en verklaarde Reuters "We hebben al verklaard aan onze Amerikaanse vrienden dat we de helft van ons contingent soldaten gaan terugtrekken uit Irak binnen een paar dagen omdat we onder Russische agressie liggen."[68]
[bewerk] 9 augustus: Escalatie van het conflict
Russische media verklaarden dat zwaar geweervuur was heropend tussen Russische en Georgische troepen gedurende de nacht.[70][71] Kacha Lomaia verklaarde Reuters dat Saakasjvili van plan was de noodtoestand uit te roepen en verklaarde verder dat Rusland de Zwarte Zeehaven Poti had gebombardeerd en de civiele en economische infrastructuur van Georgië had gebombardeerd.[72] Ook werd verklaard dat een vliegveld bij Tbilisi was gebombardeerd tijdens de vroege uren van de dag.[73] Volgens Kremlinzender Russia Today had Rusland in de nacht de militaire basis Senaki aangevallen, waarbij 13 Georgische soldaten waren gedood en 13 gewond waren geraakt.[74]
Georgië blokkeerde alle Russische tv-stations in Georgië met de verklaring dat Rusland een voortdurende informatieoorlog uitvoerde.[75] Rusland sloot op haar beurt alle luchtverbindingen met Georgië af.[76] Op dezelfde dag slaagden de Verenigde Naties er opnieuw niet in een consensus te bereiken over het verwoorden van een verklaring die zou moeten oproepen tot het beëindigen van de vijandelijkheden.[77] De Russische president Medvedev verklaarde dat Rusland was begonnen met de operatie "om de Georgische zijde tot vrede te dwingen".[78] [79] Om 6 uur 's morgens verklaarde een niet nader genoemde bron binnen het Russische Leger dat het 58e Leger de Georgische troepen volledig uit Tsinvali had verdreven,[80] hetgeen later officieel werd bevestigd door het Russische Ministerie van Defensie.[81].
Om 06:27 in de morgen schreef Reuters dat twee Russische gevechtsvliegtuigen Georgische artillerie nabij Gori hadden gebombardeerd.[82][83]
Om 07:41 meldde Lenta.Ru (via RIA Novosti) dat de 76e Luchtmachtdivisie (uit Pskov) van de Russische Luchtlandingstroepen (VDV) naar Tsinvali waren gekomen. Volgens Igor Konasjenkov, de bevelhebber van de Russische grondtroepen, werden zij aangevoerd om de Russische Grondtroepen te versterken. Hij verklaarde verder dat de 98e Luchtmachtdivisie (uit Ivanovo) van de Russische Luchtlandingstroepen en Spetsnaz van het Moskouse 45e Gedetacheerde Verkenningsregiment naar het conflictgebied zouden worden gebracht.[84] Deze informatie werd bevestigd door de persdienst van het Russische Ministerie van Defensie.[85]
Om 07:57 werd van Russische zijde verklaard dat het 58e Leger Tsinvali volledig had "bevrijd" van Georgische gewapende troepen.[86][87] Om 08:30 bevestigde de Russische Generale staf dat ze twee vliegtuigen had verloren: een Su-25 en een Tupolev Tu-22M, terwijl Georgië claimde 10 vliegtuigen te hebben neergeschoten en 3 piloten te hebben gevangengenomen.[88] Zuid-Ossetië claimde dat ze twee Georgische vliegtuigen had neergeschoten.[89] Een Georgische functionaris verklaarde dat Georgië een Russisch gevechtsvliegtuig had neergeschoten en de piloot had gevangen genomen.[90] Om 10:30 landden Russische paratroepen in Zuid-Ossetië.[91]
Om 11.25 's morgens vroeg Saakasjvili zijn parlement om een staat van beleg uit te vaardigen, waardoor reservisten kunnen worden opgeroepen. Het parlement stemde hiermee in voor een tijdsduur van 15 dagen.[92] Hoewel een staat van beleg geen officiële oorlogsverklaring is, houdt het wel in dat Georgië de facto in oorlog is met Rusland.[93]
Rond het middaguur verklaarde Saakasjvili dat hij een staakt het vuren en een scheiding van de strijdende partijen had aangeboden.Volgens de secretaris van de Georgische veiligheidsraad Aleksandr Lomaia betekende Saakasjvili's aanbod dat de Georgische troepen zich terug zouden trekken uit Tsinvali en niet meer zouden reageren op Russische beschietingen.[94] De Russische ambssadeur bij de NAVO Dmitri Rogozin verklaarde dat Rusland alleen aan onderhandelingen zou beginnen als Georgische troepen zich terug zouden trekken tot de posities van voor het conflict.[95] Om 16:15 verklaarde het Russische Ministerie van Defensie dat ze geen staakt het vuren-voorstel van Georgië had ontvangen.
Vladimir Ivanov, de onderbevelhebber van de gezamenlijke vredestroepen in de Georgisch-Ossetische conflictzone, claimde dat Georgische troepen in Tsinvali zich overgaven aan de Zuid-Ossetiërs, maar dat de gevechten doorgingen rondom het dorp Nikozi.[96]
Later op de dag bleek ook dat er zich onrusten in Abchazië voordeden in de Kodorivallei, het enige gebied in Abchazië dat door Tbilisi wordt bestuurd.[97] Volgens Saakashvili zijn er door Abchaazse rebellen enkele aanvallen uitgevoerd, maar zijn deze alle teruggeslagen.[98]
De Russische premier Vladimir Poetin beschuldigde Georgië van genocide, volgens Poetin worden de Russen in Zuid-Ossetië massaal vermoord. Poetin beweerde dit vanaf de aanvang van het conflict, enig bewijs van genocide is er niet. Tevens werd Oekraïne door de Russen ervan beschuldigd de Georgiërs aan te zetten tot "etnische zuiveringen".[99] Door beide partijen werd overigens beweerd dat de tegenstander zich schuldig heeft gemaakt aan etnische zuiveringen.[100]
Internationaal nam de druk op Georgië en Rusland toe om tot onderhandelingen te komen. Vladimir Poetin ging niet in op de voorstellen van Nicolas Sarkozy, die namens de Europese Unie vroeg de wapens neer te leggen. Volgens insiders was de ontmoeting tussen Poetin en Sarkozy in Peking zeer moeizaam. Poetin bleef bij zijn standpunt dat hij Georgië tot de orde wilde roepen. Ook interventies van George W. Bush en Condoleezza Rice leverden niets op. Tijdens een persconferentie liet een Amerikaans vertegenwoordiger weten dat de NAVO en de internationale gemeenschap niet betrokken willen raken bij het conflict. Steun aan Georgië zou voor het Westen immers een verwijdering van Rusland betekenen.[101]
[bewerk] 10 augustus: Voortdurende gevechten en Georgische terugtrekking
Volgens Zuid-Ossetische functionarissen stopten de gevechten aan de zuidelijke grenzen van Tsinvali rond middernacht. De Russische bevelhebber van het 58e Leger, luitenant-generaal Anatoli Chroeljov raakte in de vroege ochtend gewond door beschietingen van Georgische troepen buiten Tsinvali.[102][103]
Het Georgische Ministerie van Binnenlandse Zaken verklaarde dat Rusland 6000 soldaten naar Zuid-Ossetië had gebracht over land en nog eens 4000 over zee naar Abchazië en dat deze troepen zich klaarmaakten om aan te vallen bij dageraad.[104][105] Vladimir Poetin vloog die dag naar Noord-Ossetië om - wat hij noemde - een "humanitaire" operatie te overzien en verkondigde dat het nu onwaarschijnlijk was dat Zuid-Ossetië ooit nog kon herintegreren in Georgië.[106] Zijn woordvoerder verzekerde dat Poetin's bezoek geen militaire doelen had.[103]
Om 07:23 verklaarde een bron in de Russische Marine dat verschillende Russische oorlogsschepen over zee naar Georgië voeren, namelijk het vlaggenschip van de Zwarte Zeevloot de raketkruiser Moskva, het escorteerschip Smetlivy, drie grote landingsboten en verschillende andere schepen. Volgens de bron zouden de schepen niet op weg zijn om de Georgische kust te blokkeren, daar "Rusland niet in staat van oorlog is met Georgië". De Georgische veiligheidsraadsecretaris Lomaia verklaarde dat Russische schepen de Abchazische haven Otsjamtsjira waren binnengevaren.[107] Volgens Rusland moeten deze schepen eventuele wapenzendingen naar Georgië onderscheppen. Dat meldden de Russische persbureaus. Volgens Rusland leveren westerse landen wapens aan Georgië en zou Georgië met deze Westerse wapens de door Rusland gesteunde rebellen in Zuid-Ossetië en Abchazië bestrijden. Oekraïne heeft als reactie gegeven dat het niet in het conflict verzeild wil raken en dreigde Russische oorlogsschepen van de Zwarte Zeevloot die naar Sebastopol terug willen keren tegen te houden zolang het conflict voortduurt.[108][109] De schepen hebben zich later teruggetrokken naar de Russische haven Novorossiejsk.
De Georgische strijdkrachten trokken zich op 10 augustus terug uit de regio Zuid-Ossetië, dat verklaarde het Georgische ministerie van Binnenlandse Zaken aan de BBC. Georgië zei dat de terugtrekking geen militaire nederlaag was, maar een stap om een "humanitaire ramp" te voorkomen.[110]
Russische troepen zouden de Zuid-Ossetische hoofdstad Tsinvali inmiddels volledig onder controle hebben. Aan het einde van de middag van 10 augustus werd de hoofdstad Tbilisi gebombardeerd. Een vliegtuig loste enkele bommen op een buitenwijk van Tbilisi nabij een militair vliegveld. Russische gevechtsvliegtuigen bombardeerden de luchthaven volgens Georgische functionarissen eerder op de dag ook al.
In de middag kondigde Georgië een wapenstilstand af en verklaarde het met Rusland te willen praten over de crisis rond Zuid-Ossetië. Ook zouden, zoals eerder gezegd, alle Georgische troepen zijn vertrokken uit de afvallige provincie.[111] De Russische president Dmitri Medvedev van zijn kant wil dat Georgië zich onvoorwaardelijk terugtrekt uit Zuid-Ossetië en de formele belofte tekent dat het de regio niet meer zal aanvallen. Deze voorwaarden stelde Medvedev in een telefoongesprek met de Franse president Nicolas Sarkozy die namens de Europese Unie onderhandelt. Volgens Micheil Saakasjvili hadden de Georgische militairen Zuid-Ossetië al verlaten. Dit werd ontkend door het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken dat verklaarde dat er nog steeds werd gevochten in Zuid-Ossetië [112]
's Avonds werd bekend dat de VS de 2000 Georgische troepen in Irak naar Georgië zal transporteren. Het was al duidelijk dat Georgië zijn troepen terug zou trekken, maar het had echter zelf geen middelen om ze te transporteren. Daarop werd de VS verzocht dit te doen.[113]
[bewerk] 11 augustus: Opening tweede front
In de vroege ochtend, Moskou-tijd, verklaarde Rusland klaar te zijn om vrede te sluiten met Georgië. VN-gezanten bevestigden dat Georgië bereid was om te onderhandelen met Rusland door zijn troepen uit Zuid-Ossetië terug te trekken en een veilige reiszone in te stellen voor vluchtelingen. De Russische ambassadeur Vitali Tsjoerkin zei dat Rusland “bereid is de oorlog te beëindigen”, maar beschuldigde ook de VN secretaris-generaal ervan pro-Georgisch te zijn. De overeenkomst werd bevestigd tijdens een briefing van de VN-veiligheidsraad. [114]
Later op de dag werd bekend dat Rusland het Georgisch staakt-het-vuren van zondag had afgewezen. Dmitri Rogozin, de Russische gezant bij de NAVO meldde tijdens een persconferentie op 11 augustus in Brussel dat Moskou niet wilde onderhandelen met Saakasjvili omdat de Russen hem zien als oorlogsmisdadiger. "Saakasjvili moet gestraft worden voor het overtreden van het internationaal recht", aldus Rogozin. In dezelfde persconferentie verklaarde Rogozin dat in Zuid-Ossetië 2.500 mensen om het leven zouden zijn gekomen. Ook zouden de Georgische militairen zich schuldig hebben gemaakt aan verkrachting. Hij stelde dat het Georgische leger bommentapijten in Zuid-Ossetië heeft gelegd en dat de hoofdstad Tsinvali voor 98 procent is verwoest. Volgens de Russen heeft Saakasjvili zich schuldig gemaakt aan etnische zuiveringen. [115]
De EU stelde een vier-stappenplan voor dat de oorlog zou moeten beëindigen: eerst moet er een staakt-het-vuren komen, vervolgens moeten ze gaan zorgen voor de gewonden en daarna zouden alle militairen onder toezicht Zuid-Ossetië moeten verlaten. Uiteindelijk zouden beide landen dan kunnen beginnen aan onderhandelingen. Dit plan werd ondertekend door Georgië, maar op 11 augustus verworpen door Rusland, wederom omdat de Russen niet willen onderhandelen met Georgië. [116]
Volgens Georgische functionarissen (geciteerd in de New York Times) waren grote aantallen Russische grondtroepen onbetwist Georgische grondgebied binnengetrokken op weg naar Gori. Westerse functionarissen lieten wederom hun vrees horen dat Rusland de Georgische regering omver wil werpen.[117] Rusland ontkende enige bedoeling te hebben om Georgië te bezetten, “We hebben al genoeg grondgebied om aandacht aan te besteden, we hebben Georgië niet nodig.” aldus Aleksei Pavlov, Kremlinvertegenwoordiger.[118] De vertegenwoordiger van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van Georgië beweerde dat Rusland “intensieve gevechten” was begonnen nabij Gori na eerdere luchtaanvallen. Georgische troepen hebben daarop teruggeschoten. De vertegenwoordiger van Russische Buitenlandse Zaken bevestigde noch ontkende het voorval.[119]
Georgië verklaarde dat het een Russisch ultimatum had ontvangen om zijn troepen nabij Abchazië te demobiliseren of te maken zou krijgen met een Russische inval in Georgisch grondgebied, de eis werd via VN-waarnemers aan Georgië overhandigd.[120] Russische assistent-commandant Alexander Novitskiy berichtte in de ochtend van 11 augustus dat 9.000 Russische troepen en 350 pantservoertuigen Abchazië waren binnengetrokken gedurende de avond van 10 augustus.[121]
Intussen lijken de spanningen tussen de Verenigde Staten en Rusland toe te nemen. De VS-ambassadeur beschuldigde Rusland ervan zich tegen vredespogingen te verzetten en vroeg de Russische ambassadeur, Tsjoerkin, of ze er op uit waren de “Georgische leiding te veranderen”. Tsjoerkin ging hier niet direct op in, maar zei later dat “regimeverandering een Amerikaanse uitvinding is”.[122] Het transport van Georgische troepen vanuit Irak naar Georgië door de Amerikanen wordt als tegenwerking gezien van wat de Russen een legitieme actie beschouwen.[123]
Naarmate de dag vorderde bleek dat Russische troepen ook vanuit Abchazië Georgië waren binnengevallen. Dit betekent dat Rusland nu een tweede front tegen Georgië heeft geopend. Inmiddels zouden de Russen een militaire basis bij Senaki hebben veroverd.[124] Als reden voor deze verovering werd door Russische vertegenwoordigers “preventie van Georgische aanvallen” gegeven.[125] Georgische vertegenwoordigers beweren ook dat Gori inmiddels door de Russen is bezet, hoewel media ter plaatse dit tegenspreken.[125] Ook zouden Russische troepen naar de havenstad Poti oprukken.[126] Terwijl Georgische troepen zich steeds verder terugtrekken in een poging de hoofdstad Tbilisi te verdedigen, roept de Georgische regering de internationale gemeenschap op in te grijpen bij de oorlog in het land.[127] Later op de avond verklaarde een Russische defensie-vertegenwoordiger dat Russische troepen zich uit Senaki hadden teruggetrokken nadat ze een Georgisch garnizoen dat Zuid-Ossetië kon bestoken hadden verdreven.[128]
In de late avond van 11 augustus 2008 verklaarde president George W. Bush het optreden van Rusland in Georgië onaanvaardbaar te vinden en niet passend binnen de 21e eeuw. Volgens Bush lijkt Rusland de democratisch gekozen regering van Georgië omver te willen werpen. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties kwam 11 augustus bijeen tijdens een besloten spoedzitting over de crisis in Georgië. De Veiligheidsraad had zich toen al vier keer zonder succes gebogen over de kwestie. Rusland kan als permanent lid van de Raad met een veto overigens elk voorstel tegenhouden. [129]
De Franse president Nicolas Sarkozy brengt 12 augustus namens de Europese Unie een bezoek aan de Russische president Dmitri Medvedev.
[bewerk] 12 augustus: Rusland stopt militaire operatie
Op 12 augustus 2008 verscheen de Georgische president Saaskasjvili op Sky News. In dit interview stelde hij dat de Russen het conflict waren begonnen met de inval van Georgisch grondgebied. Hij zweeg over de actie die Georgië in de eerste week van augustus uitvoerde in Zuid-Ossetië. Volgens Saaskasjvili heeft Rusland in de historie bij elke inval geclaimd dat niet Rusland maar de tegenpartij de agressor was. Saaskasjvili vertelde dat Rusland tot nu toe alle vredesvoorstellen had geweigerd, dit in tegenstelling tot Georgië die het Europese vredesvoorstel had getekend. Maar Georgië zal zich niet overgeven aan de Russen, aldus president Saaskasjvili: "Georgië heeft niet de militaire kracht die Rusland heeft, maar Georgië heeft eenheid en democratie". Volgens Saaskasjvili was de Russchische inval van Georgië vooraf gepland, anders hadden de Russen niet in één dag zoveel manschappen, tanks en vliegtuigen in de regio kunnen hebben, meende de Georgische president. Saaskasjvili riep de internationale gemeenschap op om in te grijpen: “Ze moeten stoppen met praten en handelen”, aldus Saaskasjvili. [130]
Russische gevechtsvliegtuigen zijn in de ochtend van 12 augustus begonnen met het bombarderen van de Georgische plaats Gori. In de ochtend werd bekend dat de Nederlandse 39-jarige RTL-cameraman Stan Storimans is omgekomen bij dit bombardement. Correspondent Jeroen Akkermans raakte gewond aan zijn been. De Russische autoriteiten ontkenden echter hardnekkig dat zij Gori gebombardeerd hadden [131] De Nederlandse cameraman was de vierde journalist die om het leven kwam tijdens het Russisch-Georgische conflict. [132]
Die middag gaf de Russische president Medvedev de opdracht de militaire operaties te stoppen. Dmitri Medvedev verklaarde dat het Russische leger Georgië inmiddels heeft bestraft en dat de orde en veiligheid voor de Russische burgers en vredestroepen is hersteld. Wel behouden de militairen het recht zichzelf te verdedigen en op te treden tegen Georgische agressie, aldus Medvedev.[133]
Medvedev zei: “Ik heb besloten om de Georgische regering niet langer tot vrede te dwingen”. Een correspondent van Sky News, Stuart Ramsay, bevestigde dat Russische troepen in de ochtend van 12 augustus 2008 de Georgische stad Gori hadden gebombardeerd, waarbij burgers gedood werden en gebouwen vernietigd. Hierbij werd ook een Nederlandse journalist gedood. Georgische troepen trokken zich terug richting de hoofdstad Tbilisi. Ramsay zei: “De Russen hebben hun doel blijkbaar bereikt en de Georgiërs ver genoeg teruggedrongen vanaf Zuid-Ossetië.” Met de verklaring van president Medvedev is de militaire fase van het conflict in theorie ten einde. [134]
De Franse president Nicolas Sarkozy bereikte een door de Europese Unie voorgesteld akkoord met Rusland over een staakt-het-vuren en een 6-punten plan om onderhandelingen te starten. Zo dient Rusland alle militaire acties te staken, moeten de Russische manschappen zich terugtrekken uit Georgië en mogen de Russen geen geweld meer gebruiken. Ook Georgië moet stoppen met geweldadigheden en zich terugtrekken op de positie van voor het conflict. Verder moeten beide partijen humanitaire hulp toelaten. Sarkozy meldde dat het eerste doel is om de het geweld te stoppen.[135] Na zijn bezoek aan Rusland reisde Sarkozy door naar Tbilisi, waar hij in de avond van 12 augustus arriveerde. Sarkozy en Saakasjvili bespreken het door Europa ontwikkelde stappenplan. Ook wordt er gesproken over de status van Zuid-Ossetië en Abchazië, waar vooral Russen wonen.
Georgië heeft op 12 augustus 2008 een klacht ingediend tegen Rusland bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag. Georgië verwijt Rusland schending van de Internationale Conventie voor de Afschaffing van Alle Vormen van Rassendiscriminatie uit 1965. Georgië beschuldigt Moskou van steun aan separatistische krachten in Zuid-Ossetië en Abchazië bij etnische zuiveringen van 1993 tot 2008. Georgië vraagt de VN-rechters te verklaren dat Rusland in strijd heeft gehandeld met het volkenrecht en dat het zich moet onthouden van verdere steun aan de Zuid-Ossetische en Abchazische separatisten. Ook eist Georgië terugtrekking van de Russische troepen van zijn grondgebied en een schadevergoeding. [136]
[bewerk] 13 augustus: Rusland en Georgië akkoord over stappenplan
Op 13 augustus werd bekend dat Rusland en Georgië het eens waren geworden over een stappenplan, dat moest leiden tot een doorbraak in het conflict. Volgens het stappenplan moeten beide legers zich terugtrekken naar de posities die ze voor het conflict innamen en moeten er gesprekken komen over de toekomst van de regio's Abchazië en Zuid-Ossetië en een bindend akkoord waarbij verder geweld wordt afgezworen. Saakasjvili heeft echter aangegeven dat er niet aan de soevereiniteit van de Georgische grenzen mag worden getornd. De leiders van Zuid-Ossetië hebben echter uitgesloten dat ze gesprekken zullen voeren met de Georgische leiding, die ze beschuldigen van 'genocide'.[137][138] Later werd de clausule over toekomstige gesprekken over de beide regio's uit het verdrag gehaald.
Rusland had eerder al aangegeven de opmars door Georgië te hebben gestaakt, maar de Georgische veiligigheidschef Lomaia verklaarde dat om 07.45 's morgens ongeveer 50 Russische tanks 8 uur na het akkoord toch Gori binnen waren gereden. Rusland ontkende de verklaring, die overigens wel bevestigd werd door Al Jazeera en een correspondent van de BBC. Rusland verklaarde wel dat de Russische troepen zich pas zullen terugtrekken wanneer de Georgische troepen zich weer in hun barakken bevinden.[137][138] Inwoners van Gori die de stad ontvluchtten, vertelden dat de Russische militairen aan het plunderen en brandstichtten waren geslagen. Ook rebellen uit Zuid-Ossetië zouden daaraan mee hebben gedaan. Georgische burgers melden verder dat ze onder dreiging van een vuurwapen werden gedwongen hun auto af te staan. De BBC meldde verder dat Russische soldaten Georgische militaire bases in de buurt van de stad ontmantelden en verwoestten.[139] Georgische speciale troepen hebben een blokkade opgezet op de weg naar Tbilisi. De Georgische minister van Buitenlandse Zaken Tkesjelasjvili verklaarde eerder al op 13 augustus dat zich "verschrikkelijke" gebeurtenissen zouden afspelen in door Rusland gecontroleerde delen van Georgië. Mannen zouden uit hun huizen worden gehaald om te worden geëxecuteerd en er zou op grote schaal worden geplunderd in Georgische dorpen.[140]
In de avond van 13 augustus sprak president Bush zijn zorgen uit over signalen dat de Russische militairen nog steeds in Georgië aanwezig zouden zijn. De militairen zouden oprukken richting de hoofdstad Tbilisi. Bush zei vernomen te hebben dat zowel Georgië als Rusland zich niet hielden aan het akkoord van 12 augustus (staakt-het-vuren). Rusland bevestigde dat Russische troepen nog aanwezig zijn in Georgië, maar zei dat de troepen langs de weg naar Tbilisi geen oorlogshandelingen pleegden. Rusland verwerpt de beschuldiging dat de Russen zich niet aan het akkoord zouden houden. Het Russische ministerie van Buitenlandse zaken verklaarde: "de Russische Federatie houdt zich aan het akkoord van gisteren en hoopt dat Georgië dat ook doet." CNN reporter Matthew Chance reisde gelijk op met het Russische convooi en meldde dat de Russen inderdaad richting de hoofdstad waren gereden, ze zouden zich 50 kilometer vanaf Tbilisi bevinden. Er was geen verzet van Georgische zijde. De Russische militairen wilden geen commentaar geven, maar Chance houdt het voor mogelijk dat de Russen een bufferzone willen creëren rond Zuid Ossetië.
President Saakasjvili verklaarde woensdag op CNN dat de Russen oprukken naar de hoofdstad wat in strijd is met het de dag daarvoor bereikte akkoord. Volgens dit akkoord moeten de troepen zich terug trekken en hun 'oude' posities van voor 6 augustus innemen. De Russische generale staf beschuldigde op zijn beurt Georgië ervan zich niet aan het akkoord te houden. Volgens de Russen moeten de Georgische militairen terugkeren naar hun barakken. Volgens Saakasjvili heeft het Westen onvoldoende in de gaten welke intenties Rusland heeft met de inval in Georgië. Het Westen zou te snel denken dat het conflict met een akkoord is opgelost. Saakasjvili wordt daarin gesteund door de leiders van de voormalige Oostbloklanden: Polen, Litouwen, Estland en Letland. De leiders van deze landen verschenen in de ochtend van 13 augustus samen met Saakasjvili op een persconferentie. [141]
Op woensdag 13 augustus deed Rusland tegen middernacht (GMT) de toezegging dat Russische troepen zich op donderdag uit Gori terug zullen trekken. Dat verklaarde een hoge Georgische functionaris namens het Russische leger. Eerder op de dag meldde Georgië dat Russische tanks Gori binnen waren getrokken, daarmee schond Rusland het bestand met Georgië dat een dag eerder tot stand was gekomen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice waarschuwde Rusland dat het verder geïsoleerd dreigt te raken als het zich niet aan het bestand houdt. Sarkozy zou in de loop van de dag nog met de Russische president Medvedev hebben gesproken. Amerika zegde Georgië humanitaire hulp toe, een eerste transporttoestel met medicijnen, tenten en bedden kwam woensdagavond aan in de Georgische hoofdstad Tbilisi. [142]
[bewerk] 14 augustus: Russische overwinningsroes
De Russische president Dmitri Medvedev wil dat Georgië een bindend akkoord ondertekent waarin staat dat het de afvallige regio's Zuid-Ossetië en Abchazië niet meer binnenvalt. Medvedev heeft hier contact over gehad met de Franse president Nicolas Sarkozy. Rusland heeft sinds het begin van de oorlog duizenden extra militairen naar Georgië overgebracht, in totaal zijn er nu rond de 15.000 Russische militairen in Georgië. Een woordvoerder van het Georgische ministerie van Binnenlandse Zaken zei 14 augustus dat het Russische leger zich terug trekt uit de Georgische stad Gori. In de ochtend van 14 augustus trokken de Russen zich al terug uit de havenstad Poti.[143] [144] Een Russische generaal verklaarde echter dat zijn troepen nog verschillende dagen in de buurt van Gori zullen blijven om wapentuig weg te halen en te "helpen bij het herstellen van de orde in Gori".[145]
Op hun terugtocht uit Georgië vernielden Russische militairen zoveel mogelijk luchthavens en materieel van het Georgische leger, meldden ooggetuigen donderdag 14 augustus 2008. Volgens de Georgische kustwacht vernielden Russische militairen in Poti vier patrouilleboten en namen ze radarinstallaties en andere materiaal mee. In de omgeving van Gori waren 14 augustus minstens twintig explosies te horen. De plaatsvervangend chef van de Russische generale staf Anatoli Nogovitsyn zei dat Russische troepen in Gori waren om zich over achtergelaten voorraden van het Georgische leger te ontfermen. Deense journalisten die met een vertegenwoordiger van de UNHCR op weg waren naar Gori werden tegengehouden door veelal dronken Zuid-Ossetische en Russische militairen. [146] [147]
Ongeveer 130 pantservoertuigen van het Russische leger verlieten 14 augustus de West-Georgische stad Zoegdidi en trokken Georgië dieper binnen. Dat meldde het Georgische ministerie van Binnenlandse Zaken. In Senaki, 40 kilometer ten zuidoosten van Zoegdidi, zou eerder een militaire basis door de Russen zijn vernietigd. [148]
Op 14 augustus 2008 verscheen voormalig Russisch president Michail Gorbatsjov op CNN in een interview met Larry King. Volgens Gorbatsjov is Georgië debet aan de start van het conflict. Hij zei dat Georgië de Russen had geprovoceerd door Zuid-Ossetië aan te vallen en de stad Tsinvali vrijwel geheel te vernietigen. Gorbatsjov noemde de aanval op de hoofdstad van Zuid-Ossetië 'barbaars' en zei dat het Westen onvoldoende op de hoogte is van hetgeen zich heeft afgespeeld in Tsinvali. Volgens Gorbatsjov wil Georgië de Russen de schuld in de schoenen schuiven en wil Rusland helemaal niet de regering van Georgië omver werpen. Dezelfde dag verscheen ook Saakasjvili bij Larry King, hij reageerde verontwaardigd op de uitlatingen van Gorbatsjov, die hij afdeed als leugens. [149] Gorbatsjov waarschuwde Amerika dat zij de fragiele relatie met Rusland op het spel zetten door Georgië te steunen.
[bewerk] 15 augustus: Internationale onderhandelingen
Vrijdag 15 augustus startte een diplomatiek offensief om een einde te maken aan de crisis in Georgië. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice arriveerde in Tbilisi voor overleg met Micheil Saakasjvili, zij bevestigde de Amerikaanse steun aan Georgië en hoopt het eerder overeengekomen staakt-het-vuren te verbeteren en bekrachtigen. Rice is voorstander van het Europese vredesplan als eerder voorgesteld door Sarkozy. De Russen waren vrijdag nog steeds aanwezig in de Georgische steden Gori en Poti, ondanks toezeggingen zich terug te trekken [150] De Duitse bondskanselier Angela Merkel ging in gesprek met de Russische president Dmitri Medvedev in de Russische stad Sotsji. Merkel hoopt Medvedev zo ver te krijgen dat hij zijn troepen uit Georgië terughaalt. Volgens Merkel waren sommige aanvallen van Rusland in Georgië gerechtvaardigd, maar waren andere aanvallen disproportioneel. Medvedev zei dat Rusland op dezelfde manier zal reageren als haar troepenmacht weer aangevallen wordt. Rusland staat volgens Medvedev borg voor de veiligheid in de Kaukasus.
Georgië verzocht het Internationaal Gerechtshof in Den Haag Rusland te manen om te stoppen met mensenrechtenschendingen in Georgië. Georgië meldde 14 augustus al dat de Russen nog steeds aanwezig zijn op Georgisch grondgebied, ondanks de Georgische terugtocht en het eerder door beide partijen getekende staakt-het-vuren akkoord.
De mensenrechtenschendingen richtten zich, volgens Georgië, tegen etnische Georgiërs en bestaan uit moorden, aanvallen op burgers en het tegenhouden van humanitaire hulp. Volgens Georgië zouden de Russen verboden clusterbommen gebruiken. Rusland ontkent dat. [151]
Ongeveer 118.000 mensen zijn door de gevechten in Georgië op de vlucht geslagen, volgens een schatting van de UNHCR. Zo'n 45.000 mensen uit Zuid Ossetië vluchtten naar Rusland en Georgië, onder de Georgische bevolking sloegen 73.000 mensen op de vlucht. [150] Buitenlandse humanitaire hulp om de vluchtelingen bij te staan komt wel in Georgië aan, maar wetteloosheid en plunderingen maken de verstrekking van de hulpgoederen in de zwaarst getroffen gebieden onmogelijk. Paramilitairen en criminelen maken gebruik van de afwezigheid van autoriteiten, zei de VN. Ook het Rode Kruis kan niet goed uit de voeten.
George W. Bush beschuldigde Rusland van het treiteren van Georgië. Ook herhaalde hij dat de VS achter Georgië staan. Bush noemde het optreden van de Russen intimiderend en zei dat intimidatie in de 21e eeuw geen aanvaardbare manier is om buitenlandse politiek te bedrijven. Ook zei Bush dat het optreden van de Russen in Georgië de verstandhouding met de VS en bondgenoten schaadt. Bush zei niet terug te willen keren naar de Koude Oorlog, maar dat Rusland door het optreden in Georgië haar geloofwaardigheid heeft beschadigd. Nederland is bereid waarnemers te sturen naar Georgië. [152]
De Georgische president Saakasjvili tekende vrijdagmiddag een vredesakkoord. De Franse president Sarkozy is de architect van het vredesinitiatief, dat voorziet in een stappenplan. Eerder stemde de Russische president Medvedev in met dit plan, maar Rusland heeft het plan nog niet ondertekend.[153]
[bewerk] 16 augustus: De nasleep
Op zaterdag 16 augustus tekende ook de Russische president Dmitri Medvedev het vredesakkoord. Volgens dit akkoord moeten de Russische en Georgische troepen zich terugtrekken op de posities die ze innamen voordat het conflict begon. Er mogen 1.500 Russische vredeshandhavers binnen Georgië blijven om de conflictzones rond Zuid-Ossertië en Abchazië te bewaken.[154]
Ondanks het ondertekende vredesakkoord hebben de Russen zich zaterdag niet teruggetrokken uit Georgië. Volgens Georgië zouden Russen op 16 augustus een belangrijke Georgische spoorbrug op hebben geblazen: de Metechi-Grakalibrug bij Kaspi. De spoorbrug is een belangrijke verbinding tussen Tbilisi en de havenstad Poti en is belangrijk voor olietransporten naar de haven Poti. De Russen ontkennen dat ze de brug zaterdag hebben opgeblazen, ze zouden dat al eerder die week gedaan hebben. Het Russische ministerie van Buitenlandse zaken liet weten dat de Russische militairen nog aanwezig zijn in Georgië omdat ze door Georgische soldaten achtergelaten wapens, mijnen en munitie op willen ruimen. Hierbij verwoestten de Russen Georgische militaire bases en nemen ze militaire voertuigen en tanks in beslag. De verwoestingen worden door de Russen overigens ontkend. De Russische staatstelevisie toonde wel meer dan 100 in beslag genomen tanks, die volgens Rusland waren opgesteld in Tsinvali. CNN correspondenten bevestigden de aanwezigheid van Russische troepen in Georgië. Rusland zei dat ze nog aanwezig zijn om de vrede te bewaren. [155]
Op zaterdag staken Russische militairen en opstandelingen volgens het Georgische ministerie van Buitenlandse Zaken het Georgische nationale park Bordzjomi in brand . In het Bordzjomi-Tsjaragaoelipark bevindt zich de bron van het Borjomi Mineraalwater. een belangrijk exportproduct van Georgië. Georgië heeft buurland Turkije gevraagd te helpen de brand te bestrijden. Russische militairen hielden de hulptroepen echter tegen. Hoewel het park brandde, ontkende Rusland daarbij betrokken te zijn. [156] [155]
President Bush zei nogmaals dat Rusland zich moest houden aan het vredesakkoord en zich moet terugtrekken uit Georgië. Rusland zou, volgens Bush, de relatie met het Westen op het spel zetten. [155]
Nicolas Sarkozy, onderhandelaar namens de EU, schreef zaterdag aan Saaskasjvili dat Rusland zich uit alle Georgische steden buiten Zuid-Ossetië en Abchazië moet terugtrekken. Dit deed Sarkozy om bestaande onduidelijkheden over het vredesakkoord uit de wereld te helpen. [157]
Ondertussen kregen de onderhandelaars Angela Merkel en Nicolas Sarkozy scherpe kritiek van de Poolse president Lech Kaczynski. Duitsland en Frankrijk zouden vanwege commerciële belangen te soft optreden tegen Rusland. De Poolse president zei dat hij niet geloofde in een gemeenschappelijk EU-standpunt tegenover Rusland. Kaczynski zei dat Frankrijk en Duitsland het beleid van de EU ten opzichte van Rusland bepalen, zonder rekening te houden met het belang van de oostelijke lidstaten. De oostelijke staten zijn bang voor Rusland. Polen, Letland, Litouwen en Estland hebben de Russische militaire inval in Georgië scherp veroordeeld. Ze noemen de Russische politiek 'imperialistisch en revisionistisch' en vragen de NAVO en de EU stelling te nemen. President Kaczynski handelde zonder instemming van de Poolse regering en premier Donald Tusk. Zij willen de spanningen met Rusland niet te hoog op laten lopen. [158]
[bewerk] 17 augustus: Rusland doet opnieuw toezeggingen
In de loop van de dag verzekerde de Russische president Medvedev nogmaals dat Rusland zijn troepen uit Georgië zou terugtrekken. Medvedev zei dat tegen de Franse president Sarkozy. Dit keer noemde Rusland maandag 18 augustus als datum. De Russische parlementariër Konstantin Kosachev zei dezelfde dag dat Rusland zich alleen zal terugtrekken als 'Georgië geen militaire middelen meer inzet in Zuid Ossetië en Abchazië'. Daarmee is de terugtrekking van Rusland afhankelijk van het gedrag van Georgië, aldus Kosachev. De toezegging van Medvedev om de Russische troepen terug te trekken uit Georgië was de zoveelste in een rij. De toezeggingen van de Russische regering worden in het Westen, vooral door de Verenigde Staten, inmiddels met de nodige scepsis ontvangen. [159]
Volgens de UNHCR zijn er door het geweld in Georgië inmiddels al bijna 160.000 mensen op de vlucht geslagen.[160]
[bewerk] 18 augustus: Georgië wacht op terugtrekking Rusland
Inwoners van door Rusland bezette steden in Georgië wachtten maandag 18 augustus op het toegezegde vertrek van de Russische troepen. Ondanks de toezeggingen van president Medvedev hielden Russische troepen ook 18 augustus nog een groot deel van Georgië bezet. Een woordvoerder van het Georgische ministerie van Binnenlandse zaken verklaarde dat van een terugtrekking van Rusland niets te merken was. De Russische pers meldde daarentegen dat de Russen zich hadden teruggetrokken uit delen van Georgië. De Zuid Ossetische president Edoeard Kokoity heeft Rusland op 18 augustus gevraagd een permanente legerbasis te vestigen in Zuid Ossetië. [161] [162]
[bewerk] 19 augustus: NAVO spreekt Rusland aan op toezeggingen
Op 19 augustus werd duidelijk dat de Russen zich, ondanks toezeggingen, nog niet uit Georgië hadden terug getrokken. Ondanks ontkenningen in de Russische media, leken ze hun posities in Georgië te versterken. Dit werd op 19 augustus bevestigd doo