Premierzy Izraela
Izrael |
|
Ten artykuł jest częścią serii: |
Premier Rządu Izraela (hebr. ראש ממשלת ישראל, Rosh HaMemshala) - jest najsilniejszym ogniwem władzy wykonawczej w Izraelu. Premier niemal zawsze jest liderem partii lub koalicji, która zwyciężyła wybory do Knesetu.
Aktualnym Premierem jest Ehud Olmert.
Spis treści |
[edytuj] Wybory
Prezydent desygnuje na premiera lidera partii lub koalicji wyborczej, która wygrała wybory. Musi mieć ona przynajmniej 61 głosów poparcia w 120-osobowym Knesecie.
Od chwili mianowania premier ma 28 dni na ustalenie składu i programu gabinetu. Premier oraz połowa ministrów muszą być członkami parlamentu - rząd (z premierem) nie może liczyć mniej niż 8 a więcej niż 18 osób. Kiedy Kneset zaaprobuje rząd, może on przystąpić do pracy.
[edytuj] Bezpośredni wybór premiera (1992-2001)
W 1992 roku w Izraelu wprowadzono bardzo oryginalny system wyłaniania osoby premiera. Od uchwalenia w tymże roku Ustawy Zasadniczej O Rządzie, każdy wyborca oddawał dwa głosy. Jeden na partię polityczną, a drugą na osobę premiera. W tym systemie odbyły się trzy wybory premiera: 1996, 1999 i w 2001 roku. W tym ostatnim przypadku wybory szefa rządu odbywały się niezależnie od wyborów do parlamentu (z tego powodu, w latach 2001-2003 Ariel Szaron (wówczas Likud) był premierem, pomimo że Partia Pracy posiadała większość w Knescie). Po wyborze premier-elekt miał 45 dni na uformowanie rządu, przedstawienie Knesetowi składu i programu działania.
Stwierdzono jednak, iż taki system nie sprawdził się, ponieważ wygrywająca partia mogła nie tworzyć rządu. W 2001 roku wprowadzono więc nową Ustawę Zasadniczą, przywracającą stare uregulowania. Dzięki temu, od wyborów w 2003 roku, premier jest liderem najsilniejszej partii w Knesecie.
1949 • 1951 • 1955 • 1959 • 1961 • 1965 • 1969 • 1973 • 1977 • 1981 • 1984 • 1988 • 1992 • 1996 • 1999 • 2003 • 2006 •
[edytuj] Pełnomocnictwa i rola Premiera
Rząd prowadzi politykę wewnętrzną i zewnętrzną państwa, posiada w tym celu wszystkie kompetencje, które nie są zastrzeżone aktami prawnymi dla innych organów i instytucji państwa (tzw. domniemanie kompetencji. Szczególnie ważne są decyzje rządu dotyczące spraw bezpieczeństwa i użycia sił zbrojnych (Siły Obronne Izraela). Z ramienia rządu za siły zbrojne odpowiedzialny jest minister obrony. Rząd powołuje szefa Sztabu Generalnego na wniosek tegoż ministra.
Zazwyczaj posiedzenia rządu odbywają się w niedziele, ale w razie konieczności mogą mieć miejsce w każdym innym dniu tygodnia.
Pomimo że Ustawa Zasadnicza stanowi iż umowy międzynarodowe zawarte przez rząd zatwierdza Kneset i podpisuje prezydent, to jednak w praktyce robi to samodzielnie rząd. Posiada on także dość szerokie uprawnienia prawodawcze, na podstawie ustaw wydaje rozporządzenia, a w stanie zagrożenia państwa wydaje rozporządzenia nadzwyczajne.
Przyspieszone wybory parlamentarne odbywają się, gdy:
- Kneset rozwiąże się własną uchwałą
- premier uzna, że członkowie rządu są wobec niego w opozycji - wówczas za zgodą prezydenta rozwiązuje parlament
- Kneset odrzuci propozycje kandydatów do rządu
- Kneset nie uchwali budżetu w ciągu 3 miesięcy poprzedzających początek następnego roku podatkowego
- Kneset większością 2/3 ogólnej liczby deputowanych usunie premiera z funkcji
Premier może odwołać ministra, a minister ma prawo złożenia rezygnacji. Większością 7/12 ogólnego składu deputowanych Kneset może odwołać poszczególnych ministrów. Premier ma dużą swobodę w kwestiach określania struktury rządu i powierzania zadań poszczególnym ministrom. Należy jednak pamiętać, iż rządy zawsze są koalicjami i zdanie kierownictw innych partii musi być przez premiera brane pod uwagę.
W przypadku, gdy premier nie może pełnić swojej funkcji (dymisja, stan oskarżenia), wówczas wyznacza na swoje miejsce jednego z ministrów-posłów, który ma wszystkie uprawnienia premiera z wyjątkiem prawa rozwiązania parlamentu. Nagły wylew, który dotknął premiera Ariela Szarona w styczniu 2006 ukazał konieczność uregulowania sytuacji, kiedy chory premier nie jest w stanie wyznaczyć swego następcy. Ustalono, iż w takim przypadku obowiązki szefa rządu przejmuje wicepremier (na początku 2006 roku - Ehud Olmert). Jeżeli premier zostanie uznany za trwale niezdolnego do pełnienia swoich funkcji, wicepremier wykonuje jego obowiązki przez 100 dni. Po upłynięciu tego czasu, prezydent nominuje nowego premiera. Jeżeli jednak premier umrze, rząd wybiera nowego szefa rządu.
[edytuj] Doradca Prawny Rządu
Doradca Prawny Rządu jest organem opiniodawczo-doradczym rządu w kwestiach prawnych, jest prokuratorem generalnym i podlega mu prokuratura. Choć powoływany przez rząd, nie jest jego członkiem, ale uczestniczy w jego obradach. Doradca nie składa dymisji wraz z gabinetem.
Doradca Prawny Rządu wydaje opinie prawne na temat działalności rządu, które jednak nie mają charakteru formalnie wiążącego. Innym zadaniem Doradcy jest wyrażanie zgody na wszczęcie postępowania karnego wobec premiera i sędziów, a po jego zakończeniu wnosi akt oskarżenia przeciwko nim.
[edytuj] Lista Premierów Izraela
Premierzy Izraela w porządku chronologicznym:
| Nazwisko | Od | Do | Partia | |
| 1 | David Ben Gurion, 1 raz | 1948 | 1954 | Mapai |
| 2 | Mosze Szarett | 1954 | 1955 | Mapai |
| Dawid Ben Gurion, 2 raz | 1955 | 1963 | Mapai | |
| 3 | Lewi Eszkol | 1963 | 1969 | Mapai |
| 4 | Golda Meir | 1969 | 1974 | Partia Pracy |
| 5 | Icchak Rabin, 1 raz | 1974 | 1977 | Partia Pracy |
| 6 | Menachem Begin | 1977 | 1983 | Likud |
| 7 | Icchak Szamir, 1 raz | 1983 | 1984 | Likud |
| 8 | Szymon Peres, 1 raz | 1984 | 1986 | Partia Pracy |
| Icchak Szamir, 2 raz | 1986 | 1992 | Likud | |
| Icchak Rabin, 2 raz | 1992 | 1995 (zginął w zamachu) | Partia Pracy | |
| Szymon Peres, 2 raz | 1995 | 1996 | Partia Pracy | |
| 9 | Beniamin Netanjahu | 1996 | 1999 | Likud |
| 10 | Ehud Barak | 1999 | 2001 | Partia Pracy |
| 11 | Ariel Szaron | 2001 | 14 kwietnia 2006 | Likud,Kadima |
| Ehud Olmert | 4 stycznia 2006 | 14 kwietnia 2006, tymczasowy | Kadima | |
| 12 | Ehud Olmert | 14 kwietnia 2006 | nadal | Kadima |
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Dawid Ben Gurion (1948‑1954) • Mosze Szarett (1954‑1955) • Dawid Ben Gurion (1955‑1963) • Lewi Eszkol (1963‑1969) • Golda Meir (1969‑1974) • Icchak Rabin (1974‑1977) • Menachem Begin (1977‑1983) • Icchak Szamir (1983-1984) • Szymon Peres (1984-1985) • Icchak Szamir (1986-1992) • Icchak Rabin (1992‑1995) • Szymon Peres (1995-1996) • Beniamin Netanjahu (1996-1999) • Ehud Barak (1999-2001) • Ariel Szaron (2001-2006) • Ehud Olmert (od 2006)